Zelfregulatie van emoties kan rol spelen in persoonlijkheidsontwikkeling

0
3476

Onderzoek naar de persoonlijkheidsontwikkeling van volwassenen is een relatief onontgonnen gebied in de wetenschap. Toch is er behoefte aan kennis daarover: er bestaat een enorme markt voor ‘personal coaches’, zelfhulpboeken en trainingen. Maar het gros daarvan is niet of nauwelijks op wetenschappelijke principes gestoeld.

Hoogleraar Ontwikkelingspsychologie Jaap Denissen, die per 1 maart 2012 is benoemd aan Tilburg University, presenteert een model van zelfregulatie van emoties waaruit volgt hoe mensen persoonlijkheidstrekken zouden kunnen veranderen.

De ontwikkelingspsychologie in Nederland is vooral gericht op kinderen en jongeren. Maar de ontwikkeling van mensen houdt niet op als ze de dertig zijn gepasseerd, stelt Jaap Denissen in zijn inaugurele rede op 23 maart 2012. Hoewel al op vroege leeftijd een stabiele kern van de persoonlijkheid waarneembaar is, bestaan er op allerlei momenten in de levensloop nog mogelijkheden tot verandering. Bovendien verandert de persoonlijkheid van de meeste mensen door de jaren heen op grond van levenservaring.

Samen met Lars Penke ontwikkelde Denissen een theoretisch model van zelf-regulatie van emoties, dat ten grondslag ligt aan de persoonlijkheidstrekken van volwassenen. Volgens het model verschillen mensen in het niveau van emoties dat ze willen voelen. Om dat niveau te bereiken vertonen mensen bepaald gedrag, zoals een conflict vermijden of de confrontatie aangaan. Het model verklaart hoe mensen verschillen in de omgang met emoties en hoe ze kunnen veranderen door anders met emoties om te gaan. Uit het model volgt ook op welke manier mensen kunnen investeren in zelf-regulatie om bepaalde persoonlijkheidstrekken te veranderen.

Resultaten van dit soort onderzoek naar persoonlijkheidsontwikkeling kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden om mensen te adviseren over het soort baan dat bij ze past, of om te werken aan persoonlijkheidsgroei. De komende jaren zal Denissen het onderzoek naar persoonlijkheidsontwikkeling in Tilburg verder uitbreiden.

Prof. dr. J.J.A. (Jaap) Denissen (1978) studeerde klinische psychologie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen (1996-2000) en promoveerde in 2005 aan de Humboldt Universität Berlin. Na een aanstelling als postdoc onderzoeker aan de Universiteit Utrecht van 2005-2007 werd hij aan in 2007 junior hoogleraar Persoonlijkheidsontwikkeling aan de Humboldt Universität Berlin. In 2010 won hij de Young Scholar Award van de International Society for the Study of Behavioral Development. Hij publiceerde onder meer artikelen over de invloed van persoonlijkheidskenmerken bij het maken van vriendschappen en over de invloed van sociale interactie op zelfvertrouwen. Met ingang van 1 maart 2012 is hij benoemd als hoogleraar Ontwikkelingspsychologie bij de Tilburg School of Social and Behavioral Sciences.