‘Terugkeerhuizen niet in belang van kind’

0
619

De Nederlandse regering heeft de afgelopen jaren krachtig ingezet op de terugkeer van alleenstaande minderjarige vreemdelingen naar hun land van herkomst. Sinds begin 2011 heeft UNICEF Nederland dit beleid geëvalueerd. De bevindingen staan in het rapport “Return of separated children to return houses in countries of origin“, dat is gepresenteerd. Belangrijkste conclusie: het beleid houdt te weinig rekening met de belangen van het kind zelf en is daarmee in strijd met het Kinderrechtenverdrag.

UNICEF Nederland maakt zich ernstig zorgen over het plan van Nederland en andere Europese regeringen om gebruik te maken van terugkeerhuizen om minderjarigen naar terug te sturen. Het terugsturen van kinderen naar hun land van herkomst is in strijd met het VN-Kinderrechtenverdrag , als niet eerst wordt vastgesteld wat -in het belang van dat kind- de beste oplossing is.

Het Kinderrechtenverdrag bepaalt dat alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) allereerst behandeld moeten worden als kind en pas daarna als vreemdeling: hun belangen moeten worden vastgesteld, hun rechten gegarandeerd.

Terugkeerhuizen in Angola en Congo
De afgelopen jaren heeft de Nederlandse regering terugkeerhuizen in Luanda (Angola) en Kinshasa (Democratische Republiek Congo) georganiseerd en gefinancierd. Tot nu toe zijn hooguit vijf kinderen daadwerkelijk via deze weg teruggekeerd naar hun land van herkomst.

De terugkeerhuizen zijn bedoeld om de kinderen op te vangen en daarna zo mogelijk te herenigen met hun ouders. Momenteel is het volstrekt onduidelijk hoe de kinderen in dit proces wordt beschermd en welke waarborgen er zijn om te handelen in het belang van het kind. Of de terugkeer daadwerkelijk het beste is voor het kind, wordt niet onderzocht. Of hereniging met de ouders het kind in een veilige situatie brengt, wordt niet gecontroleerd. Soms wordt zelfs niet vastgesteld of de ouders die het kind komen halen, wel daadwerkelijk de ouders zijn. Ook is onduidelijk hoe beoordeeld wordt of het kind terugkeert naar een terugkeerhuis in een veilige omgeving. In een land als Congo is dat maar zeer de vraag.

Nieuwe plannen
De Nederlandse regering heeft zich aangesloten bij het Europese Terugkeer Platform voor Alleenstaande Minderjarigen (ERPUM), waarin ook Noorwegen, Zweden en Groot-Brittannië zitten. Dit platform heeft nu ook plannen voor terugkeerhuizen in Afghanistan en mogelijk in Irak. Een individuele afweging van het belang van het kind zal volgens UNICEF Nederland hier normaliter niet leiden tot een besluit tot terugkeer en opvang in een terugkeerhuis, gezien de mensenrechtensituatie en gewelddadige conflicten in deze landen. UNICEF Nederland heeft in 2011 een landenrapport samengesteld over de situatie van kinderen in Afghanistan waaruit blijkt dat deze niet voldoet aan de minimumeisen die het Kinderrechtenverdrag stelt aan zaken als onderwijs, gezondheid en veiligheid.

Checklist
Het UNICEF rapport bevat de ‘Checklist Kind en Terugkeer’: verschillende stappen die gevolgd moeten worden bij terugkeer van kinderen naar hun land van herkomst. Een praktisch middel om te beoordelen of terugkeer in het belang van het kind is en zo ja, hoe dit moet worden georganiseerd op een manier die de veiligheid en rechten van kinderen garandeert.