Prijs voor vermindering proefdieronderzoek

0
537

Merel Ritskes-Hoitinga, hoogleraar proefdierkunde en afdelingshoofd van het Centraal Dierenlaboratorium van de Radboud Universiteit/UMC St Radboud Nijmegen krijgt een vakprijs voor haar inspanningen om het proefdiergebruik te verminderen door beter gebruik te maken van bestaande publicaties. Dat heeft de Zwitserse vereniging van proefdierkundigen bekendgemaakt. De prijs zal 29 november in Basel worden uitgereikt.

Checklist voor publicaties
Ritskes en haar team publiceerden vorig jaar een gouden standaard voor publicaties op basis van proefdieronderzoek. ‘Met deze gold standard publication checklist kunnen proefdieronderzoekers hun publicaties plannen, uitvoeren en schrijven, waardoor ze zowel kwalitatief betere publicaties schrijven als het proefdiergebruik verminderen’, aldus Ritskes. Met deze checklist wordt het voor onderzoekers gemakkelijker gemaakt om aan alle belangrijke details aandacht te besteden. ‘In veel huidige publicaties worden essentiële details nogal eens niet vermeld. Bijvoorbeeld is het uit de tekst niet altijd duidelijk of er wel gerandomiseerd en geblindeerd is, terwijl dit cruciale uitgangspunten zijn bij wetenschappelijk onderzoek. Daardoor is de waarde van hun conclusies voor andere onderzoekers niet goed duidelijk.’

Betere wetenschap
Alle details in de beschrijving zijn ook noodzakelijk om onderzoek te kunnen herhalen: je wilt weten of een bevinding bij herhaling overeind blijft. Ritskes: ‘Door publicaties volgens onze checklist te plannen, uit te voeren en te schrijven, is dat veel beter te realiseren. Op deze manier verbetert de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek; heb je minder proefdieren nodig en is er ook nog eens een betere vertaling van de proefdierresultaten naar de mens mogelijk.’

Vergelijkbaarheid
Ritskes pleit voor het systematisch vergelijken van het al bestaande onderzoek vóórdat nieuw proefdieronderzoek wordt gestart. De gouden standaard toepassen helpt hierbij. ‘Wij maakten hier laatst nog mee dat iemand aan het eind van zijn promotie ontdekte dat hij beter een andere rattenlijn had kunnen gebruiken. Dat had hij vooraf uit de literatuur kunnen weten. Als hij dit systematische literatuuronderzoek vooraf had uitgevoerd, dan had hij beter en doelgerichter onderzoek kunnen doen, met andere woorden: minder en slimmer dierproeven kunnen gebruiken.’

Voorlopers in de proefdierkunde
De Zwitsers lopen in de EU voorop met hun inspanningen voor verantwoord proefdiergebruik. Zo is het het eerste land waar onderzoekers een post-academische opleiding moeten volgen (wettelijk verplicht) willen ze met proefdieren mogen blijven werken. Het is dus een hele eer dat juist zij de prijs aan Ritskes uitreiken.

Auteur: Iris Roggema