Ondeskundige ‘behandeling’ voor pijn bij het vrijen

0
726

Woensdag 30 november 2011 werd in het RTL 4 tv-programma “Dit is mijn lijf” een jongedame van 19 “behandeld” vanwege pijn bij het vrijen. De Nederlandse Vereniging Voor Seksuologie (NVVS) is geschokt door de ondeskundigheid en het schaamteloze tekort aan medische en ethische integriteit van de behandelend arts en de programmamakers en de vele onjuistheden die de revue passeerden.

De NVVS vindt het stuitend dat de meest voorkomende oorzaken van pijn bij het vrijen niet aan bod komen in het item. Integendeel, de arts bekrachtigt de fabel van een juiste match, waarmee velen onterecht menen dat de grootte van de penis moet passen bij de maat van de vagina. Nog kwalijker is het inwendig lichamelijk onderzoek dat hij verricht voor het oog van de camera, wat bij de dame in kwestie zichtbaar spanning en pijn veroorzaakt.

Pijn bij het vrijen, oftewel dyspareunie, kent drie belangrijke oorzaken: een te hoge aanspanning van de bekkenbodemspieren, de angst voor de pijn en onvoldoende fysieke opwinding, oftewel lubricatie van de vagina. De arts doet geen moeite te onderzoeken of en in welke mate deze oorzaken hier een rol spelen. Daarbovenop bekijkt de arts haar binnenste schaamlippen en meent dat de vorm niet goed is. Terwijl de vorm en grootte van de schaamlippen voor iedere vrouw uniek is en daar derhalve geen medische, laat staan objectief, oordeel over te geven is. Na dit weinig doortastend lichamelijk onderzoek geeft de vrouw uiteindelijk zelf aan waar vooral de pijn zit, terwijl haar vagina het gehele TV-scherm vult.

Het onzorgvuldig handelen van de betrokken arts is alles behalve een voorbeeld van goede seksuologische anamnese. Dat de vrouw aan het eind van de pijnlijke sessie niet geholpen was, erkende de arts gelukkig zelf in de uitzending. Al vonden hij en de programmamakers het blijkbaar wel eerst nodig haar vagina aan het kijkerspubliek te tonen alvorens de jonge vrouw door te verwijzen naar (hopelijk) een echte deskundige.

In een juiste anamnese worden alle factoren die een rol kunnen spelen bij genoemde pijnklachten in kaart gebracht. Daarbij staat de (huis)arts of seksuoloog (gynaecoloog/psycholoog) uitgebreid stil bij de seksuele ontwikkeling en beleving van de patiënte (o.a. ‘Is zij angstig voor penetratie?’, ‘Kan zij haar grenzen aangeven?’, ‘Weet zij wat haar effectieve seksuele prikkels zijn?’). Eventueel kan een aanvullend educatief seksuologisch gynaecologisch onderzoek meer informatie bieden en is veel minder ongemakkelijk en pijnlijk. Hierbij krijgt patiënte een spiegel aangeboden en kan zij desgewenst meekijken. Bovendien geven deskundige artsen hun patiënten bij dergelijk onderzoek veel controle over wat er gebeurt, waarbij elke handeling wordt aangekondigd en uitgelegd. Vervolgens is het belangrijk de spanning in de bekkenbodem in kaart te brengen en niet deze te verhogen door volledig onnodig een speculum in te brengen. In plaats van patiënte weer een nieuwe pijnervaring te geven, was uitleg over de pijncirkel waarin vrouwen met dyspareunie vaak terecht zijn gekomen hier op zijn plaats geweest (hoe een pijnervaring angst voor een nieuwe pijnervaring op kan roepen, wat vervolgens weer leidt tot verhoogde spierspanning en verminderde zin om te vrijen; tezamen met de verminderde lubricatie die hierdoor ontstaat is de kans op pijnlijke geslachtsgemeenschap weer vergroot). De ondeskundigheid van de betrokken arts wordt tot slot benadrukt door niet te verwijzen naar een arts-seksuoloog die bij uitstek zijn uitgerust om dergelijk seksuologisch onderzoek te verrichten en anamnese af te nemen.

Tezamen met het bericht dat de GGD Midden Nederland heeft besloten om per 01-01-2012 zijn taken op het gebied van het bevorderen van seksuele gezondheid af te stoten: zowel voorlichting, Sense spreekuren, als SOA-bestrijding en preventie worden stopgezet. Een tragische ontwikkeling die de NVVS doet vrezen dat het aantal jongen vrouwen met vergelijkbare pijnklachten zal toenemen. Daar zijn het continue aanbod aan porno op het internet, lastminute deals voor een schaamlip”correctie” (zie de Groupondeal van 25 november jl) en het soort programma’s als ‘Dit is mijn Lijf’ mede debet aan. Dit ervaren seksuologen nu al in de dagelijkse praktijk. Bovendien is de NVVS bang dat vrouwen na het zien van dit item niet snel hun huisarts zullen consulteren, met alle desastreuze gevolgen van dien. Goede seksuele voorlichting, met veel aandacht voor leren grenzen aangeven, ligt aan de basis van goede seksuele gezondheid en biedt jongeren tegenwicht aan dat wat zij leren uit de volop beschikbare porno.

De NVVS spant zich al jaren in om journalisten te stimuleren gedegen informatie over seksuele gezondheid, onderzoek en voorlichting voor een breed publiek toegankelijk te maken. Hiervoor hebben zij ook de NVVS Seksuologie Media Prijs in het leven geroepen. De prijs wordt jaarlijks toegekend aan schrijvende pers en makers van audiovisuele en digitale media.

Wij hopen van harte dat de media en de eigen beroepsorganisaties alles in het werk stellen om praktijken zoals afgelopen woensdag op tv te zien zijn geweest aan de kaak te stellen en in de toekomst te voorkomen.