Nieuwe techniek voor uitstrijkjes betrouwbaar

0
581

Dunnelaagcytologie, een relatief nieuwe manier om uitstrijkjes voor het onderzoek op baarmoederhalskanker te maken, is even betrouwbaar is als de huidige PAP-test. Dit blijkt uit een groot onderzoek onder 90.000 vrouwen, uitgevoerd door het UMC St Radboud en het Laboratorium voor Pathologie in Eindhoven. De resultaten staan in het meest recente nummer van JAMA, het tijdschrift van de American Medical Association. De nieuwe techniek levert voordelen op voor de te onderzoeken vrouwen, voor de huisartsen die de uitstrijkjes maken en voor de laboratoria. De strijd tegen baarmoederhalskanker is in Nederland succesvol dankzij het bevolkingsonderzoek, waarbij vrouwen worden uitgenodigd om bij hun huisarts een uitstrijkje (Pap-test) te laten maken. Pap is de afkorting van de naam Papanicolaou, de uitvinder van de test. Jaarlijks gebeurt dit onderzoek bij 500.000 Nederlandse vrouwen tussen 30 en 60 jaar.

Hoewel succesvol, heeft de Pap-test beperkingen. De patholoog kan de uitstrijkjes niet altijd goed beoordelen en bij twijfel moet er opnieuw een uitstrijkje worden gemaakt. Met een nieuwe techniek, de dunnelaagcytologie, zijn uitstrijkjes beter te beoordelen. Pathologen van het UMC St Radboud en van het Laboratorium voor Pathologie (PAMM) hebben samen met huisartsen en gynaecologen aangetoond dat deze nieuwe techniek even betrouwbaar is als de gebruikelijke Pap-test. Daarnaast biedt dunnelaagcytologie belangrijke voordelen.

Aan de studie namen 90.000 vrouwen deel uit de regio Nijmegen en Eindhoven, bij wie in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker een uitstrijkje werd gemaakt. De huisartspraktijken waar de uitstrijkjes zijn verzameld, werden op basis van loting ingedeeld in twee groepen: één groep die de nieuwe techniek gebruikte en de controlegroep met de conventionele Pap-test. De onderzoekers keken naar overeenkomsten en verschillen tussen de technieken wat betreft opsporing van voorlopercellen van baarmoederhalskanker. Het onderzoek heeft vier jaar geduurd.

Dunnelaagcytologie heeft voordelen voor de vrouwen, de huisartsen, de cytologisch analisten en de pathologen. Voor de vrouwen is het van belang, dat minder uitstrijkjes mislukken. Als een uitstrijkje niet goed is gelukt, moet het opnieuw gebeuren. De huisartsen kunnen het verzamelde materiaal eenvoudig overbrengen in een flesje, gevuld met een vloeistof. Bij de Pap-test moet het materiaal zorgvuldig worden ´uitgestreken´over een glaasje en gefixeerd; huisartsen ervaren dit als omslachtig. Voor analisten geldt, dat dunnelaagcytologie beter te beoordelen is dan het Pap-uitstrijkje.

Het is voor het eerst dat in Nederland een screeningsmethode binnen een bevolkingsonderzoek onder een grote groep deelnemers en met een vergelijkbare, gerandomiseerde controlegroep prospectief is onderzocht. Vorige, minder goed uitgevoerde studies lieten wisselende resultaten zien, waardoor twijfel bestond over de waarde van dunnelaagcytologie. De Nederlandse Vereniging voor Pathologie benadrukt dat de huidige bewijzen hard zijn en ondersteunt daarom implementatie van dunnelaagcytologie in het bevolkingsonderzoek.