Nieuw onderzoek om medicijnen de hersenen in te smokkelen

0
812

Om zich te beschermen tegen schadelijke invloeden van buiten laten onze hersenen maar enkele vitale stoffen binnen. Het gevolg is dat de meeste medicijnen de toegang wordt geweigerd. De zogeheten bloed-hersenbarrière vormt een kernprobleem voor de diagnostiek en behandeling van veel hersenaandoeningen. De Leidse onderzoekers prof. Silvère van der Maarel en dr. Bert de Boer proberen daar een oplossing voor te vinden. Dat doen zij met subsidie van de Hersenstichting.

Bloedvaten in ons lichaam zorgen ervoor dat de cellen van zuurstof en voeding worden voorzien en van hun afvalstoffen worden verlost. Deze uitwisseling verloopt via minuscule openingen in de vaatwanden. Maar onze hersenen zijn kieskeuriger. Om de hersenen te beschermen vormen speciale cellen in de wand van de kleinste bloedvaten een barrière, de bloed-hersenbarrière. Medicijnen komen vaak niet door deze barrière.

De onderzoekers van het LUMC werken aan een oplossing hiervoor. Prof. Van der Maarel ontwikkelt eiwitmoleculen die bepaalde kenmerken van een hersenaandoening als Alzheimer herkennen en medicijnen naar binnen kunnen smokkelen. Dr. De Boer test vervolgens uit hoe goed de nieuw ontwikkelde moleculen erin slagen de bloed-hersenbarrière te passeren. Inmiddels zijn al speciale moleculen ontwikkeld die het typische eiwit van de ziekte van Alzheimer kunnenaantonen. Van der Maarel: ‘Als dit werkt, kun je het voor veel hersenaandoeningen gebruiken.’

Antilichamen van lama’s
Van der Maarel (afd. Humane Genetica van het LUMC) raakte geïnteresseerd in de ziekte van Alzheimer via zijn onderzoek naar de zeer zeldzame spierziekte OPMD. Beide zijn namelijk stapelingsziekten, gekenmerkt door een opeenhoping van eiwit in weefsel. Een eerste stap in de eventuele diagnostiek of behandeling van deze ziekten is de ontwikkeling van antilichamen: specifieke eiwitten die de stapelingseiwitten herkennen en zich daaraan binden. Van der Maarel: ‘Wij gebruiken daarvoor antilichamen van lama’s. Die zijn namelijk minder complex dan die van de mens, maar wel net zo effectief. Ik wil deze antilichamen zodanig muteren dat ze de barrière moeiteloos kunnen passeren.’

Het binnensmokkelen van therapeutische eiwitten door de bloed-hersenbarrière zou een doorbraak betekenen. Het biedt perspectieven voor een effectieve behandeling van bijvoorbeeld Alzheimer, Parkinson of hersentumoren. Maar er is nog een lange weg van tijdrovend onderzoek te gaan voordat patiënten hiervan kunnen profiteren.