Nederland zet prestigieus onderzoek in de diepzee voort

De komende vijf jaar blijft de toegang voor Nederlandse onderzoekers tot het prestigieuze internationale booronderzoek in de diepzee behouden. Dat heeft NWO besloten door de Nederlandse deelname aan het IODP-programma (International Ocean Discovery Program) te verlengen.

Zee van Kennis – 10 Jaar IODP Nederland

Door hiervoor €2 miljoen euro vrij te maken onderstreept NWO het belang en de noodzaak van internationale samenwerking bij fundamenteel onderzoek. Met grote gespecialiseerde schepen doet het IODP onderzoek naar het geologische verleden van de aarde en naar de wisselwerking tussen oceanen en klimaat.

Het besluit van NWO tot verlenging geeft Nederlandse wetenschappers toegang tot de faciliteiten (boorschepen, boorkernen, wetenschappelijke datacenters) van het IODP. Deze boorschepen zijn zeer kostbare onderzoeksfaciliteiten, die voor individuele landen te duur zijn om zelfstandig te exploiteren. Ook omvat dit type onderzoek veel verschillende wetenschappelijke disciplines, die individuele landen niet allemaal op hoog niveau kunnen invullen. Internationale samenwerking maakt dit onderzoek wel mogelijk. Daarbij levert het IODP-onderzoek ook kennis op over de exploratie van natuurlijke hulpbronnen in de diepzee, wat aansluit bij de topsector water, onderdeel maritiem.

Palmen op polen
Het IODP-onderzoek wordt internationaal hoog aangeschreven. Nederlandse onderzoekers zijn succesvol in het IODP-onderzoek. Dat ze internationaal toonaangevend zijn bewezen ze door te publiceren in toptijdschriften zoals Nature (10 maal), Science (6), Nature Geoscience (4) en PNAS (1). Zo toonden Nederlandse onderzoekers onder meer aan dat de Noord- en Zuidpool er in het verleden heel anders hebben uitgezien dan de ijzige situatie nu. Antarctica had tropisch regenwoud aan de kust en rond de Noordpool moeten palmen hebben gestaan. Dat was rond de 50 miljoen jaar geleden in een tijdperk dat bekend staat als de superbroeikaswereld. De onderzoekers stelden een sterk verband vast tussen de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer en temperatuursverandering op lange tijdschalen.

Contract
Nederland is sinds 1985 actief betrokken bij wetenschappelijke booractiviteiten op zee. Sinds de oprichting van het IODP in 2003 is Nederland lid van de Europese partner, het European Consortium for Ocean Drilling Research (ECORD). Andere partners zijn de grote wetenschapsfinanciers uit onder andere de VS, Japan, Brazilië, China, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Het bestaande contract dat in 2003 werd getekend heeft NWO nu voor de komende 5 jaar verlengd, op verzoek van het Nederlands IODP Comité dat een white paper schreef over de afgelopen 10 jaar. NWO betaalt namens Nederland het lidmaatschap van jaarlijks ongeveer €400.000.

Publiekscommunicatie
IODP hecht veel waarde aan publiekscommunicatie en educatieprojecten. IODP.nl is onder andere actief op youtube, waar verfilmingen van de expedities te zien zijn. Onlangs is daar een overzichtsfilm geplaatst van de Nederlandse bijdrage vanaf 2003 aan het IODP. Het IODP-onderzoek stond ook aan de basis van de winnende inzending ‘expeditie broeikaswereld’ van de Academische Jaarprijs 2006/2007.