Minder verzuim en medicijngebruik, na psychosomatische oefentherapie

Minder arbeidsverzuim, minder medicijngebruik, minder klachten en beter kunnen omgaan met factoren die stress veroorzaken. Uit het eerste wetenschappelijk onderzoek naar effecten van de behandeling psychosomatische oefentherapie van patiënten met stressgerelateerde klachten bleek deze gespecialiseerde behandeling effectief.

Het onderzoek is uitgevoerd door het Nederlands Paramedisch Instituut te Amersfoort. Bij alle 183 patiënten waren bij het afsluiten van de behandeling de klachten zeer duidelijk waarneembaar afgenomen. Drie maanden daarna was deze verbetering behouden of hadden patiënten nog minder klachten. Bij driekwart van de patiënten namen ook het werkverzuim en het medicijngebruik drastisch af. De gespecialiseerde behandeling oefentherapie bleek ook effectief bij patiënten die al zes maanden of langer klachten hadden: bijna de helft van de patiënten die meededen aan het onderzoek. Eerdere behandelingen door andere zorgverleners lieten bij hen geen of onvoldoende resultaat zien. Wetenschappelijk literatuuronderzoek naar de effecten van behandelvormen die psychosomatische oefentherapeuten toepassen ondersteunen de resultaten van het patiëntenonderzoek. De psychosomatische oefentherapeut lijkt hiermee een oplossing te bieden voor patiënten met stressgerelateerde klachten.

Onderzoek
De leeftijd van de 146 vrouwen en 37 mannen varieerde van 18-79 jaar, 7% was ouder dan 60 jaar. Van de 183 patiënten waren 133 personen werkend of werkzoekend, en hadden 55 personen ernstig ziekteverzuim. De gezondheidsproblemen van de patiënten betreffen stressgerelateerde klachten, overspanning / surmenage en burn-out en angst- en paniekklachten met hyperventilatie.

Factoren die bij de patiënten stress oproepen zijn vooral gerelateerd aan dagelijkse bezigheden als huishouden, arbeid, sport of opleiding; aan gezins- en familieomstandigheden, en aan stress door lichamelijke problemen. Andere factoren die veel spanningsklachten geven zijn: het gevoel van alles te moeten doen, een negatief zelfbeeld en onjuiste, herstelbelemmerende opvattingen over de ervaren gezondheidsproblemen. Ook ingehouden emoties als faalangst, boosheid, een overmatig verantwoordelijkheidsgevoel en weinig zelfvertrouwen, te weinig assertiviteit en perfectionisme zijn bronnen van spanningsklachten.

De toegepaste behandelvormen zijn Therapeutisch lichaamswerk, Cognitieve gedragstherapie, Psycho-educatie en Taakgerichte hulpverlening. Alle patiënten kregen combinaties van deze behandelvormen.

Resultaten
Bij het afsluiten van de therapie en ook drie maanden daarna was het merendeel van de klachten (scores op meetinstrumenten) zeer duidelijk waarneembaar afgenomen. Van de patiënten vond 90% dat de gezondheidsproblemen sterk waren verbeterd. Drie maanden na het afsluiten van de behandeling gaf 81% aan dat de resterende klachten zelfs nog verder waren afgenomen. Het arbeidsverzuim nam drastisch af. Bij aanvang van de behandeling konden 55 personen niet werken, drie maanden na afloop van de behandeling verzuimden nog acht personen ongeveer de helft van hun normale werktijd. Ook het medicijngebruik in verband met stressgerelateerde klachten nam met circa 60% af.

Het onderzoek is opgezet en uitgevoerd in de periode 2009-2011 in nauwe samenwerking tussen NPi als landelijk kenniscentrum paramedische zorg, VvOCM als beroepsvereniging van oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VvOCM) en haar Platform Psychosomatische Oefentherapie.