Malariabestrijding kan veel leren van plaagbestrijding in landbouw

0
1149

Met 25 procent minder doden wereldwijd in de laatste tien jaar lijkt het goed te gaan met de bestrijding van de malariamug. Maar die bestrijding leunt wel erg eenzijdig op het gebruik van chemische insecticiden. Dat is zeer riskant, menen Amerikaanse en Wageningse entomologen en experts op het gebied van biologische bestrijding.

Er zijn nu al tekenen dat malariamuggen weerstand opbouwen tegen deze insecticiden. Dat is alarmerend, zeggen zij in het Policy Forum in het juli-nummer van het wetenschappelijk tijdschrift PLoS Medicine. In navolging van de ziektebestrijding in de landbouw pleiten zij voor een aanpak van malaria, gebaseerd op de inzet van een veelheid aan middelen en hulpbronnen en die veel minder riskant is. Vergeleken met de agrarische sector loopt de malariabestrijding meer dan vijftig jaar achter.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maakte in 2011 bekend dat het aantal gevallen van malaria wereldwijd was afgenomen met 17 procent en het aantal doden zelfs met 25 procent. Dat werd toegeschreven aan de massieve inzet van chemische insecticiden (pyrethroïden) tegen de malariamug, vooral in Afrika,. De insecticiden worden gebruikt in geïmpregneerde netten of als bestanddeel in sprays die binnenshuis.

Sinds enkele jaren wordt evenwel uit een aantal Afrikaanse landen gemeld dat malariamuggen in toenemende mate resistent worden tegen deze chemische middelen. De auteurs van het artikel stellen dat er alternatieve strategieën moeten worden gevolgd om deze trend te vertragen en op den duur om te keren.

1950
De onderzoekers denken dat de aanpak van malaria veel kan leren van de strategie van plaagbestrijding in de landbouw. De huidige manier van bestrijding van malariamuggen ligt ongeveer op het niveau van hoe de landbouw plaagbestrijding aanpakte in 1950. Daar is inmiddels al lang vast komen te staan dat het bijna uitsluitend gebruiken van chemische bestrijdingsmiddelen het probleem van resistentie tegen ziekten en plagen alleen maar verergert.

De beste strategie in de agrarische sector ligt in het tegelijkertijd en op samenhangende wijze inzetten van diverse middelen, zoals het monitoren en voorspellen van ziekten en plagen, het gebruiken van natuurlijke wijzen van bestrijding en het gebruik van resistente gewassen. Het gebruik van pesticiden moet dan worden beperkt tot die situaties waar het niet anders kan. Die benadering is in de sector ‘integrated pest management’ (IPM) gaan heten en heeft tot gevolg gehad dat het risico op resistentie tegen insecticiden behoorlijk is ingeperkt. Hoewel deze benadering niet de panacee is, is het wel de hoeksteen van veel agrarische productiesystemen in zowel de ontwikkelde wereld als ook in ontwikkelingslanden, stellen de onderzoekers in hun artikel.

In navolging van de agrarische sector pleiten de auteurs voor een soortgelijke samenhangende inzet van meerdere instrumenten om de insecten die ziekten overbrengen te bestrijden: ‘integrated vector management’ (IVM), of geïntegreerde aanpak van ziekteoverbrengers. Die is nodig voor een effectieve en ook duurzame wijze van bestrijding van plaaginsecten.

Geen ‘quick fix’
Het ontwikkelen van een effectieve IVM vergt het ontwikkelen van veel kennis van de invloed van de diverse beheersingstactieken. Daar is nog verrassend weinig onderzoek naar gedaan, aldus de auteurs. Zij pleiten voor een substantiële onderzoeksinspanning en het vrijmaken van gelden daarvoor. Bij het ontwikkelen van bestrijdingsprogramma’s moet ook uitdrukkelijk de plaatselijke bevolking worden betrokken. De onderzoekers waarschuwen ervoor dat er voor de uitroeiing van malaria geen snelle oplossing (‘quick fix’) voor de hand ligt.

Publicatie
Thomas MB, Godfray HCJ, Read AF, van den Berg H, Tabashnik BE, et al. (2012) Lessons from Agriculture for the Sustainable Management of Malaria Vectors. PLoS Med 9(7): e1001262. doi:10.1371/journal.pmed.1001262