Late diagnose voor vele kankerpatiënten

0
925

De ontwikkeling van kanker is uit te drukken in een stadiumnummer. Bij stadium 1 zit de tumor op één plek. Bij stadium 2 en 3 is in toenemende mate sprake van lokale verspreiding van de kanker. Bij stadium 4 zijn er uitzaaiingen naar andere organen in het lichaam. Bij stadium 3 en 4 is de kans op genezing klein.

Bij vele kankerpatiënten stellen artsen de eerste diagnose op een laat tijdstip. Ik geef hier de percentages uit 2007 van de kankerpatiënten met een late eerste diagnose, dus met kanker in stadium 3 of 4: longkanker (78%), keelkanker (77%), slokdarmkanker (74%), alvleesklierkanker (71%), eierstokkanker (66%), maagkanker (66%).

Kankers waarvoor screening plaatsvindt worden zelden laat gediagnosticeerd: baarmoederhalskanker (20%) en borstkanker (20%). Mede dankzij massamediale campagnes komt late ontdekking op huidkanker eveneens zelden voor (9%).

Al deze cijfers staan in een bijlage in een recent rapport van het RIVM, dat als titel heeft ‘Diagnostic delay bij kanker en diabetes’. Het RIVM benoemt twee oorzaken voor de late diagnosen.

1. De patiënt loopt te lang door met symptomen en klachten en meld zich laat bij een arts: patient’s delay.
2. Artsen missen de diagnose: doctor’s delay. Zij stellen bijvoorbeeld alleen de diagnose COPD, terwijl er ook sprake is van kanker.

Ik voeg zelf een derde oorzaak toe: system delay. Hiervan is sprake, als een laboratorium of röntgenafdeling niet in staat is om snel aanvullende diagnostiek te doen. Of als een medisch specialist niet snel te consulteren is en een lange afspraaktermijn heeft.

Vergelijkbare data over late diagnostiek hebben in Denemarken geleid tot massamediale belangstelling. In Nederland kennelijk niet, of ik heb in de maand juli wat gemist in de kranten. Vanwege kamervragen in het Deense parlement heeft de regering aldaar een innovatie-programma gestart om de percentages late diagnosen bij kankerpatiënten omlaag te krijgen. Door onder meer patiënten en artsen te alertiseren en aanvullende diagnostiek vanuit de eerstelijn sneller toegankelijk te maken.

Auteur: Prof. dr. A.J.P. (Guus) Schrijvers
Professor Schrijvers bekleedt de leerstoel Algemene Gezondheidszorg bij het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde, Universitair Medisch Centrum Utrecht.