Gewelddadige huwelijken in Afghanistan

0
1391

Nergens komt huiselijk geweld zoveel voor als in Afghanistan. Voortdurende onveiligheid en strijd hebben de economische situatie ernstig verslechterd. Hierdoor kunnen mannen hun rol als kostwinner niet meer vervullen, komen traditionele manieren om conflicten op te lossen onder druk te staan, en zoeken mannen andere manieren om gezag af te dwingen. Meisjes worden veel te jong (gedwongen) uitgehuwelijkt waardoor ze een makkelijke prooi vormen voor de frustraties van zowel hun man als schoonfamilie. Vrijdag 25 november 2011 – op ‘International Day for the Elimination of Violence against Women’ – presenteert hulporganisatie HealthNet TPO een rapport over het geweld tegen Afghaanse vrouwen.

Door de oorlog is geweld in Afghanistan al jaren dagelijkse kost, maar ook geweld binnen het gezin is een groot probleem. Afghaanse vrouwen zijn hier de dupe van: ze hebben niet alleen te kampen met oorlogsgerelateerde problemen zoals armoede, gebrek aan onderwijs en gezondheidszorg, maar het naleven van traditionele Afghaanse gewoonten beperkt de speelruimte om hun situatie te verbeteren. Zoals eerder onderzoek al uitwees, kun je als vrouw nog beter in DR Congo, Pakistan of Somalië leven dan in Afghanistan.

Gedwongen huwelijken
Vrouwen in de onderzochte provincies blijken het meest te lijden onder het geweld binnen gedwongen huwelijken. Het op zeer jonge leeftijd uithuwelijken van meisjes en het verhandelen van vrouwen komt nog erg vaak voor. Bij het uithuwelijken gaat het vaak om een overeenkomst tussen bevriende families; bijvoorbeeld om een hoge bruidsschat te voorkomen, om geen land te hoeven verdelen, om een conflict op te lossen of om de vriendschap te versterken. Maar ook meer zakelijke overeenkomsten worden gesloten, waarbij de prijs voor de bruid wordt bepaald aan de hand van haar handen en voeten, de enige lichaamsdelen die niet bedekt worden door de boerka.

Hoewel volgens Afghaanse wet meisjes onder de 16 jaar niet mogen trouwen, blijkt dat zo’n 30% van de families hun dochters al voor het 13e jaar hebben uitgehuwelijkt. Er zijn gevallen bekend waarbij het meisje als baby aan een man wordt beloofd, en vanaf haar 10de jaar aan de huwelijkse verplichtingen moet voldoen. Dat dergelijke praktijken ernstige gevolgen hebben voor zowel de geestelijke als de lichamelijke gesteldheid van het meisje behoeft geen uitleg.

Echtgenoot en schoonfamilie daders
Uit het rapport blijkt dat de meeste incidenten terug zijn te leiden naar geweld binnen en tussen families. In 56% van de geweldsincidenten tegen vrouwen was de man betrokken als dader en in 35% van de gevallen was ook de schoonfamilie schuldig. Vooral schoonmoeders blijken aanstichters van geweld; doordat zij zelf onderdrukt werden in hun jeugd, moedigen ze de onderdrukking van hun schoondochters nu aan. De eenzaamheid die veel vrouwen al ervaren wordt nog eens versterkt doordat zij, eenmaal getrouwd, bij de schoonfamilie moeten intrekken en weinig tot geen contact met de eigen familie mogen onderhouden. Ruim 23% van de slachtoffers uit de gerapporteerde incidenten was nog geen 18 jaar oud.

Schadelijke gevolgen
Het voortdurende geweld en het gebrek aan steun vormt een serieuze bedreiging voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van de slachtoffers; het veroorzaakt problemen als depressie, angst en andere aan stress gerelateerde symptomen. Bovendien mogen vrouwen alleen met toestemming van hun man naar de (uitsluitend vrouwelijke) dokter. Sommige vrouwen die in moeilijke situaties zitten plegen zelfmoord om te ontkomen aan hun gruwelijke lot; ze steken zichzelf in brand om aandacht te vragen voor hun situatie.

Is er ook nog goed nieuws?
Ja, er is ook goed nieuws. Uit de interviews met maatschappelijk werkers, slachtoffers en informanten blijkt dat er een sterke wil is om de problemen aan te pakken. Steeds meer vrouwen verenigen zich, de jongere generatie zet zich af tegen gedwongen huwelijken, en de toenemende globalisering versterkt dit proces. Voor hulporganisaties is het belangrijk de juiste ingang te vinden bij gemeenschappen, uitgebreide kennis te hebben van de Islam en de Afghaanse cultuur, en de verandering van binnenuit te stimuleren, om een averechts effect te voorkomen. De aanbevelingen uit dit rapport zullen daarom in samenwerking met het Afghaanse ministerie voor vrouwenzaken worden verwerkt in nieuwe hulpprogramma’s van HealthNet TPO en de UN Women department.