Endomicroscoop: Kijken in de darmwand

0
652

Een endoscoop met ingebouwde microscoop, waarmee de wand van de dikke darm op celniveau kan worden onderzocht. Deze innovatieve techniek maakt het mogelijk nog tijdens de endoscopieprocedure de vraag ‘kwaadaardig of goedaardig’ te beantwoorden. Het academisch ziekenhuis Maastricht (azM) heeft de primeur voor Nederland, en de maagdarmleverartsen van het Maastrichtse ziekenhuis hebben inmiddels ruime ervaring opgedaan met deze techniek.

Als er voorlopers van kanker, zogenoemde poliepen, worden aangetroffen in de dikke darm, is het praktijk om weefselbiopten af te nemen en die te onderzoeken onder de microscoop. Zo’n microscopisch onderzoek duurt al gauw een week. Gebruik van de endomicroscoop is in feite diagnostiek in vivo. De diagnose kan tijdens het onderzoek gesteld worden. Voordeel voor de patiënt is vooral dat er minder tijd verloren gaat met de diagnostiek. Een volgende stap is dat er minder weefselbiopten nodig zijn. Daarmee kan veel geld worden bespaard. Dankzij de endomicroscoop kunnen de biopten ook gerichter worden genomen.

Dr. Silvia Sanduleanu, maagdarmleverarts van het azM, publiceerde onlangs over deze nieuwe methodiek in twee vooraanstaande vakbladen op het gebied van de maagdarmleverziekten. Volgens Sanduleanu is naast de snelheid van diagnostiek ook de grotere accuratesse die met de endomicroscoop bereikt wordt, een belangrijk voordeel. Vals negatieve uitslagen kunnen met endomicroscopie voorkomen worden. Sanduleanu: “Het idee is om in één oogopslag macroscopische en microscopische kenmerken van poliepen als geheel te interpreteren. Hierdoor kunnen we praktisch on table management – doen: je neemt de beslissing over behandeling tijdens het onderzoek zelf.”

Endomicroscopie werd en wordt in Maastricht vooral ingezet voor hoogrisicopatiënten, zoals mensen bij wie in de familie dikke-darmkanker voorkomt. Deze techniek biedt meer precisie bij de diagnostiek en behandeling van erfelijk belaste mensen. De toekomst moet uitwijzen of met endomicroscopie ook de controle-intervallen groter kunnen worden.

De risico’s van de procedure met de endomicroscoop zijn niet groter dan die met een andere endoscoop. De patiënt krijgt voorafgaand aan de procedure een pijnstiller en wordt bovendien gesedeerd (een roesje). De procedure duurt drie kwartier tot een uur. De arts neemt extra tijd om nadrukkelijk naar subtiele slijmvliesafwijkingen te kijken.

MDL-arts/onderzoeker dr. Sanduleanu heeft in haar publicatie een nieuwe standaard voorgesteld voor poliepen in de dikke darm: de zogenoemde Maastricht Classificatie. Ze borduurt daarmee voort op werk van collega’s uit Mainz. De nieuwe standaard, waarin onderscheid wordt gemaakt naar de mate waarin poliepen kwaadaardig zijn, moet in validatiestudies nader uitgewerkt worden.

Screening
Dikke-darmkanker komt met name in de westerse samenleving veel voor. Dat heeft te maken met de vergrijzing, maar ook met erfelijke aanleg en omgevingsfactoren, zoals roken, gebruik van alcohol en overgewicht. Na longkanker bij mannen en borstkanker bij vrouwen is dikke-darmkanker de belangrijkste doodsoorzaak door kanker. Bij een op de vier gevallen van dikke-darmkanker is er een erfelijke factor in het spel.

De Gezondheidsraad heeft eind vorig jaar de minister zelfs geadviseerd vijftigplussers standaard te gaan screenen op dikke-darmkanker, zoals vrouwen momenteel standaard gescreend worden op borstkanker.

Het azM beschikt sinds 2007 over een polikliniek voor erfelijke darmkanker, waar nauw wordt samengewerkt tussen maagdarmleverartsen, chirurgen en klinisch genetici.