Elf miljoen euro voor transplantatie bij diabetes type 1

0
583

Mensen met diabetes type 1 kunnen dankzij transplantatie van eilandjes van Langerhans weer zelf insuline aanmaken. Door een tekort aan orgaandonoren en het nog niet optimaal kunnen benutten van de eilandjes is deze behandeling echter slechts voor een kleine groep patiënten toegankelijk. Om deze celvervangingstherapie verder te ontwikkelen en beschikbaar te maken voor een groter aantal patiënten komt 11 miljoen euro beschikbaar, waarvan een groot deel uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) in het kader van het Topinstituut Gezond Ouder, Ti-GO.

Met het geld zal onderzoek worden gedaan naar het gebruik van biomaterialen om eilandjestransplantatie te verbeteren. Daarnaast staat er onderzoek naar het beter bewaren van donororganen tussen uitname en transplantatie op het programma en naar factoren die insulineproducerende cellen helpen overleven.

De uitkomsten van dit onderzoeksprogramma komen niet alleen ten bate van de huidige groep van diabetespatiënten die voor transplantatie in aanmerking komt. “Het programma is ook gericht op de toekomst, als het mogelijk wordt om eilandjes te kweken uit stamcellen”, vertelt internist dr. Eelco de Koning, verantwoordelijk voor het eilandjes transplantatie programma in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). “De samenwerking van vele partijen maakt dit ambitieuze onderzoek mogelijk.”

Tenslotte wordt een deel van het geld gebruikt voor het verder ontwikkelen van de speciale faciliteit voor celtherapie in het LUMC. In deze faciliteit worden eilandjes van Langerhans geïsoleerd uit alvleesklieren van donoren.

Eilandjes transplantatie
Na isolatie uit een donor alvleesklier worden eilandjes getransplanteerd bij patiënten met diabetes type 1 middels een infuus in de poortader van de lever, waar de eilandjes zich nestelen en insuline gaan produceren. Helaas sterft een groot deel van de getransplanteerde eilandjes af. Daarom zijn nu vaak eilandjes van meerdere donoralvleesklieren nodig om bij één patiënt een goed resultaat te bereiken. Een oorzaak hiervan is dat de eilandjes niet snel genoeg aangesloten raken op de bloedsomloop van de ontvanger. “Ze verhongeren.” zegt Marcel Karperien van het instituut MIRA van de Universiteit Twente. “We moeten dus zorgen voor een snellere bloedvoorziening. Door middel van biomaterialen willen we dit verbeteren en zo het slagingspercentage verhogen”.

Door het verbeteren van celvervangingstherapie bij diabetespatiënten zal efficiënter gebruik kunnen worden gemaakt van het huidige, krappe donororgaanaanbod en kunnen meer diabetespatiënten worden geholpen. Bert Kuipers, directeur van het Diabetes Fonds: ” Wij hebben patiënten gevraagd naar hun mening over dit onderzoek. Een unieke en nuttige stap in het selecteren van goed onderzoek. Wat me vooral opviel is dat zij heel helder voor ogen hebben dat dit kansen voor de toekomst biedt. Zij zien ook dat er nu maar weinig mensen voor transplantatie in aanmerking komen”.

Consortium
Het onderzoeksprogramma van dit Diabetes CelvervangingsTherapie Initiatief (DCTI) wordt uitgevoerd door een consortium van drie academische centra: het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), de Universiteit Twente en het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Daarnaast zijn er biotechnologiebedrijven bij betrokken: Biofocus, Polyganics BV, Xpand Biotechnology BV en wordt het onderzoek gesteund door het Diabetes Fonds. Het DCTI is een onderdeel van het Topinstituut Gezond Ouder (Ti-GO).Op basis van een voorstel van het ministerie van VWS heeft het kabinet besloten om DCTI te honoreren met 7 miljoen euro uit het FES. Naast 1 miljoen euro van het Diabetes Fonds voegen de participanten van DCTI hier zelf nog 3 miljoen euro aan toe.

[b]Diabetes type 1[/b]
Insuline-producerende cellen maken deel uit van de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier. Bij diabetes type 1 is er een stoornis in de functie van deze eilandjes waardoor de bloedglucose stijgt. In het geval van type 1 diabetes (jeugddiabetes) is het zelfs zo dat de eigen insuline-producerende cellen geheel vernietigd worden. Om te overleven moeten patiënten met diabetes type 1 insuline injecteren waardoor de bloedglucose wordt verlaagd.

Ondanks de insulinetherapie hebben patiënten een fors verhoogd risiso op hartaanvallen, beroertes, blindheid en nierfalen. Vervanging van de insuline-producerende cellen kan door middel van alvleeskliertransplantatie. Dit is echter een belastende procedure. Derhalve is recent in Nederland in het LUMC de nieuwe, minder invasieve vorm van celvervangingstherapie ontwikkeld: eilandjestransplantatie.