‘Eiwitschakelaar’ bepaalt of stamcellen specialiseren of vernieuwen

0
775

Onderzoekers in het UMCG hebben ontdekt welk eiwitcomplex het lot van stamcellen bepaalt. De samenstelling van dit eiwitcomplex werkt als een schakelaar die bepaalt of stamcellen uitrijpen tot cellen met een specifieke functie in het lichaam, of zorgen voor de productie van nieuwe stamcellen. De onderzoekers publiceren hun resultaten in het toonaangevende tijdschrift Nature Cell Biology.

“We hebben dit mechanisme bij stamcellen in het bloed aangetoond,” zegt prof. dr. Gerald de Haan, codirecteur van het European Institute for the Biology of Ageing (ERIBA). “Zorgt de schakelaar voor te veel vernieuwing van stamcellen dan ontstaat leukemie, en als cellen teveel specialiseren ontstaat bloedceltekort. Het onderzoek geeft daarmee fundamenteel inzicht in de rol van stamcellen in de subtiele balans tussen ziekte en gezondheid.”

Veroudering
Onderzoek naar stamcellen is van groot belang om verouderingsprocessen beter te begrijpen. De Haan: “We weten dat bloedvormende stamcellen op oudere leeftijd minder goed werken. Maar welke processen veranderen dan precies?”. De nieuwe inzichten in de werking van het eiwitcomplex als schakelaar stellen de onderzoekers in staat om verder te kijken hoe veroudering samenhangt met veranderingen in de balans tussen vernieuwing en specialisatie (uitrijping) van stamcellen.

Samenstelling
Karin Klauke, de promovendus die het onderzoek uitvoerde, vond dat het eiwitcomplex in samenstelling varieert doordat vier verschillende eiwitten al of niet aanwezig zijn. Deze eiwitten concurreren met elkaar voor dezelfde positie in het complex. Een van de vier eiwitten, Cbx7, moet aanwezig zijn om celvernieuwing te induceren. Als Cbx7 ontbreekt, en één van de andere drie eiwitten (Cbx2, 4 of 8) in het complex zit, wordt de aanmaak van nieuwe stamcellen geremd en specialiseren de cellen juist tot bloedcellen.

Meerdere typen stamcellen
De onderzoekers hebben de rol van het Cbx7 eiwit voor de vernieuwing van stamcellen in eerste instantie voor bloedcellen aangetoond. Het eiwit werd echter ook gevonden in vroege embryonale stamcellen. Daarom verwachten de onderzoekers dat het Cbx7 niet specifiek is voor bloed stamcellen, maar dat het een algemene rol speelt in de werking en regulering van allerlei typen stamcellen.

 

Vorig artikelMeer kennis nodig over spastische arm
Volgend artikelWassen zonder water hygiënisch en comfortabel
Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is één van de grootste ziekenhuizen in Nederland en de grootste werkgever van Noord-Nederland. De ruim 10.000 medewerkers werken in de patiëntenzorg en aan vooraanstaand wetenschappelijk onderzoek, waarbij de focus ligt op ‘gezond en actief ouder worden’. In het kader van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs wordt nauw samen gewerkt met de Rijksuniversiteit Groningen. Er worden studenten opgeleid tot arts, tandarts of bewegingswetenschapper en artsen opgeleid tot medisch specialist. Patiënten komen in het UMCG voor basiszorg, maar ook voor zeer specialistische diagnostiek, onderzoek of behandeling. De zorg wordt gegeven door de beste dokters en verpleegkundigen. Samen met ondersteunend personeel werken zij dagelijks aan die ene, gemeenschappelijke doelstelling: bouwen aan de toekomst van gezondheid.