Een nieuwe bestralingstechniek voor patiënten met een tumor in het hoofdhalsgebied kan een droge mond, een veelvoorkomende en zeer vervelende bijwerking van bestraling, voorkomen. Met deze nieuwe techniek worden de stamcellen van de speekselklier vermeden, zo schrijven onderzoekers Peter van Luijk en Robert Coppes van het Universitair Medisch Centrum Groningen in een artikel dat in Science Translational Medicine is verschenen. Met het onderzoek kan de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren.

In Nederland komen er jaarlijks zo’n 2500 patiënten met een tumor in het hoofdhalsgebied bij. Een groot deel van hen wordt bestraald. Helaas functioneren bij veertig procent van de patiënten de speekselklieren daarna niet meer goed, waardoor ze altijd last hebben van een droge mond. Het krijgen van een droge mond na bestraling heeft grote invloed op de kwaliteit van leven van patiënten met hoofdhalskanker. Door de droge mond is spreken en gewoon eten bijna niet mogelijk en kan er ernstig tandbederf optreden. Het voorkomen van deze bijwerking van bestraling kan de kwaliteit van leven sterk verbeteren.

Gevoelig gebied
“Met nieuwe bestralingstechnieken, zoals protonentherapie, kunnen we preciezer bestralen en zelfs een gedeelte van een orgaan bestralen. Daarom wilden we uitzoeken welk gedeelte we wel en niet moeten bestralen”, legt Coppes, hoogleraar bij de afdelingen Radiotherapie en Celbiologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen, uit. “We vonden een heel gevoelig gebiedje in de speekselklier: als je dat bestraalt, is er veel meer schade aan de speekselklier dan bij bestraling van andere plekken”.

Stamceltherapie
Parallel met dit onderzoek was de groep ook bezig met stamcelonderzoek. “We proberen een stamceltherapie te ontwikkelen, zodat stamcellen de schade aan de klier na bestraling kunnen herstellen”. Tot hun grote verrassing bleken die stamcellen precies in het deel van de speekselklier te zitten dat zo gevoelig is voor bestraling. Dat gebiedje vonden ze in muizen, ratten en mensen. Vervolgens bestudeerde Van Luijk, de biofysicus van de groep, CT-scans van patiënten die gebruikt zijn om de bestraling te plannen. Het bleek dat bestraling van het gebied waar de stamcellen zitten, de kans op het krijgen van een droge mond vergrootte.

Nieuw behandelplan
Op basis van deze resultaten ontwikkelde Van Luijk een plan om zo te bestralen dat het gevoelige plekje van de speekselklier zoveel mogelijk ontzien wordt. Inmiddels is een dubbelblind gerandomiseerd onderzoek onder patiënten gestart, waarbij deze manier van bestralen wordt vergeleken met de traditionele manier. “We hopen dat deze methode standaard wordt opgenomen in het behandelplan om het gevoelige gebiedje in de speekselklier te ontwijken. Dat is weliswaar niet altijd mogelijk, maar het aantal patiënten dat een droge mond krijgt kan wel afnemen. Wellicht kan dit in de toekomst nog beter met protontherapie”.

DELEN
Vorig artikelSeks en romantiek Nederlandse jeugd onderzocht
Volgend artikelSeksueel gedrag speelt rol bij onvruchtbaarheid
Avatar
Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is één van de grootste ziekenhuizen in Nederland en de grootste werkgever van Noord-Nederland. De ruim 10.000 medewerkers werken in de patiëntenzorg en aan vooraanstaand wetenschappelijk onderzoek, waarbij de focus ligt op ‘gezond en actief ouder worden’. In het kader van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs wordt nauw samen gewerkt met de Rijksuniversiteit Groningen. Er worden studenten opgeleid tot arts, tandarts of bewegingswetenschapper en artsen opgeleid tot medisch specialist. Patiënten komen in het UMCG voor basiszorg, maar ook voor zeer specialistische diagnostiek, onderzoek of behandeling. De zorg wordt gegeven door de beste dokters en verpleegkundigen. Samen met ondersteunend personeel werken zij dagelijks aan die ene, gemeenschappelijke doelstelling: bouwen aan de toekomst van gezondheid.

LAAT EEN REACTIE ACHTER